?stanbul'un tarihi, co?rafi durumu ile çok yak?ndan ilgilidir. ?ehirde daha tarih öncesi ça?lara ait bir tak?m yerle?im bölgeleri oldu?u tespit edilmi?tir. 1942 - 1952 y?llar? aras?nda Kad?köy çevresindeki Fikir Tepesinde yap?lan kaz?lar s?ras?nda M.Ö. 3.000 y?l?na ait bir tak?m aletler, iskeletler bulunmu?tur.

Bu durum ?stanbul'un Asya k?y?lar?nda o ça?larda insanlar?n ya?ad???n? aç?kça ortaya koymaktad?r. Rumeli taraf?nda da kaz?lar yap?lacak olursa buralarda da çok eski ça?lardan kalma çe?itli kal?nt?lara rastlanaca?? san?lmaktad?r.
Bugünkü ?stanbul ?ehirlerinin çekirde?inin yani Haliç'in güneyinde kalan parçan?n ilk sakinleri Trak'lard?. Fenikeliler ise Kad?köy'ünde yerle?mi?lerdi. Bilindi?i gibi Traklar Hint-Avrupa Fenikeliler ise Sami ?rklar?ndand?r. Yunanl?lara göre; Yunanistan'?n Megara ?ehrindeki Byzas'?n yönetimindeki bir Yunanl?nlar kafilesi M.Ö. 658'de bugünkü Srayburnu'na gelip yerle?tiler. Bundan sonraki yüzy?llarda ?ehir yava? yava? ikinci derecede bir liman ve ticaret ?ehri olmaya yüz tuttu. Roma egemenli?i alt?nda iç ba??ms?zl???n? koruyan bu ticaret ?ehri, ancak M.S. II. yüzy?lda bir Roma sitesi oldu.

?mparator Konstantin, 325'te yeni ve büyük bir ?ehir yap?m?na giri?ti.11 May?s 330'da bu ?ehir kesin olarak Roma'n?n yerine dünya imparatorlu?unun ba?kenti oldu. Daha Konstantin devrinde ?ehrin nüfusu 200.000'i geçti. Fakat birkaç milyonluk Roma'n?n kalabal?kl???na ve büyüklü?üne eri?mekten uzak bulunuyordu. 395'te imparatorluk ikiye ayr?l?nca ?stanbul Do?u ?mparatorlu?u' nun ba?kenti oldu. Justinianus devrinde yani VI. Yüzy?lda nüfusu milyonu a?t?, dünyan?n en büyük ?ehri haline geldi. VII. Yüzy?l?n sonundan ba?layarak Ba?dat nüfusu, büyüklü?ü ve zenginli?i bak?m?ndan ?stanbul'u geride b?rakt?ysa da , ?ehir hiçbir zaman milyonu a?an nüfusunu kaybetmedi. Ancak Latinler' in i?galinde bu büyük nüfus da??ld?.

Asya'da ki imparatorluklar?n?n y?k?lmas? üzerine Avrupa'ya gelen ve bu k?tan?n en büyük k?sm?nda olan Hun Türklerinin hakan? Atilla, 447'de Büyükçekmece'ye kadar geldi; fakat Bizans'? y?ll?k bir vergiye ba?lad?ktan sonra geri döndü. Hun' lardan sonra gene Asya da ki imparatorluk taht?n? kaybeden Avar (Apar) Türkleri Avrupa'ya geldiler ve 616'da ?stanbul'un önlerine kadar ilerlediler. 626 y?l?nda Avarlar'?n ?ehri ku?atmas?, tarih boyunca Bizans'?n kar??la?t??? en önemli tehlikelerden birini meydana getirdi. Kad?köy ve Üsküdar taraf?ndan da ?ranl?lar (Sasaniler) bu ku?atmaya kat?l?yorlard?. Büyük ?ans esri olarak Bizans bu ku?atmay? a??r ?artlarla atlatt?.

?slam dinin ortaya ç?kmas?ndan sonra Araplar?n ba?l?ca hedeflerinden biride ?stanbul oldu. 668-669 ku?atmas? gelecekteki halife Yezid'in ba?komutanl??? alt?nda yap?ld?. 665'te Bizans donanmas?n? yok eden ?slam donanmas? bu ku?atmaya aç?k bir kap? haz?rlam??t?. Bu sefere Peygamberin bayraktar? Halid ?bni Zeyd (Ebu Eyyubu'l-Ensari) ve Peygamberin birçok arkada?? kat?ld?. Bu ku?atmadan bir sonuç ç?kmay?nca Halife Muaviye, 673-674'te ?ehri bir kere daha karadan ku?att?rd?. Araplar Kap?da?? yar?madas?nda üslenerek tam yedi y?l sefer mevsiminde ?stanbul önlerinde göründüler. Fakat bile?imi yaln?z Bizansl?lar taraf?ndan biline "Rum Ate?i" yüzünden bir sonuç ç?kmad?. 713-714'te tekrar Prens Mesleme, tekrar ?stanbul'u ku?att?. Bu ku?atma Bizans'? y?k?lma tehlikesiyle yüz yüze getirdi. Araplar?n ?ehri almas? ve Avrupa'ya hakim olmas? bir gün meselesi say?ld?. Fakat ?mparator Leon'un enerjisi durumu kurtard?. Bu ku?atma Avrupa tarihinin dönüm noktalar?ndan biri say?l?r. 781'de gelecekteki halife Harunure?id'te ?ehri ku?att?; fakat y?ll?k vergi kar??l???nda geri çekildi.

Bundan sonra Bulgar Türkleri, ?stanbul için en büyük tehlike te?kil etti.813'te Kurum Han, Bizans ordusunu Edirne meydan sava??nda yok ettikten sonra, ?ehri ku?att?. Fakat kat kat surlar?n?n ululu?u ve dayan?kl?l??? Bizans'? gene kurtard?. 1090'da ba?ka bir Türk toplulu?u, Peçenekler Çekmece'ye kadar geldiler.
Malazgirt'ten birkaç y?l sonra Selçuklu Türkleri Üsküdar'a kadar geldiler ve ?znik'i Türkiye'nin ba?kenti yapt?lar; fakat Avrupa'ya geçemediler. Birinci Haçl? seferi Bizans'? Selçuk Türklerinden kurtard?. Ve Bizans'?n Türkler taraf?ndan fethini 3,5 y?l geriye itti.

16 Nisan 1204'te, Bizans'? Türklerin elinden kurtarmak emeliyle haz?rlanan Haçl? Seferinin dördüncüsü, özellikle Bizans'a yöneldi. ?ehrin heybeti ve zenginli?i kar??s?nda gözleri kama?an fakir Avrupal?lar, ?stanbul'u ?iddetli bir sava?tan sonra ald?lar. Tarihte ilk defa olarak ?ehre barbarlar egemen oldular. Milyonluk ?ehir en müthi? ya?ma, katil ve sald?r?larla kar??la?t? ve zenginli?inin büyük k?sm?n? kaybetti. On binlerce elyazmas? yak?ld?. Kiliseler son ?amdanlar?na kadar ya?maland?. On binlerce ?stanbullu k?l?çtan geçirildi. Kad?nlar sald?r?ya u?rad?. Bütün bu hareketlere yaln?z sava?ç?lar de?il, Latin Rahipleride kat?ld?. ?znik'e s???nan Bizans ?mparatorlu?u ba?kentini Latinler'in elinden almak için amans?z bir mücadeleye giri?ti. Latinler ?stanbul'da bir imparatorluk kurdular ve taht? bir Frans?z Hanedan?na verdiler. Sonunda 1261'de Paleologoslar'?n idaresindeki Bizansl?lar ?stanbul'dan Latinleri kovdular. ?mparatorlu?un ba?kenti ?znik'ten tekrar ?stanbul'a nakledildi. Fakat bu dönemde ?ehrin nüfusu tahminlere göre yar?m milyondan da a?a??ya dü?mü?tü. Bununla beraber -?spanya'da ki Arap ?ehirleri hariç- Avrupa'n?n en büyük ?ehri idi. Bu devre kadar H?ristiyan Avrupa'da hiçbir ?ehrin nüfusu 150.000'i a?mam??t?r.

Bundan sonra Bizans, Osmanl? Türkleri ile kar?? kar??ya kald?. Daha sonra Orhan bey Üsküdar'a geldi. ?mparator ile pek s?k? ili?kiler kurdu. 1390 bahar?nda Orhan Gazi'nin torunu Y?ld?r?m Bayezit, ?ehri ku?att? fakat a??r vergi kar??l???nda ku?atmay? kald?rd?. Y?ld?r?m'?n ?stanbul'u almak azim ve karar? kesindi. Ancak Timur olay? bu fethi yar?m yüzy?l geride b?rakt?. 1396'da Türkleri Avrupa'dan sürmek ve Bizans'? kurtarmak için gelen bütün Avrupa devletlerinin kuvvetlerinden meydana gelmi? büyük Haçl? ordusunu yok eden y?ld?r?m Anadolu Hisar?'n? yapt?rd? ve 1397'de ?ehri ku?att?. Fakat ku?atma sava??na girmedi; büyük Türk birliklerini ?ehre ba?lamak istemedi. Uzun süren bir abluka ile Bursa gibi ?stanbul'un da boyun e?ip teslim olaca??n? dü?ündü. Bizans bu durumdayken Timur, 1402'de Y?ld?r?m'? yendi.

Y?ld?r?m'?n o?lu Musa Çelebi, 1411'de ?stanbul'u ku?att?ysa da alamad?. Y?ld?r?m'?n torunu II. Murat'?n 1422'nin 15 haziran?ndan 24 a?ustosuna kadar süren pek ?iddetli sava?lara sahne olan ku?atmas?, art?k ?ehrin son günlerini ya?ad???n? gösterdi. Anadolu'da bir ayaklanma olmas?, Bizans'? bu defada kurtard?. Fakat II. Murat'?n o?lu II. Mehmet, ?ehri almay? hemen hemen bir sabit fikir haline getirmi?ti. 29 May?s 1453'te ?stanbul'u alarak Ortaça?'a son verdi.